Pożyczka od wspólnika do sp. z o.o. jest legalnym i popularnym finansowaniem. Zwykle nie płacisz PCC, ale musisz prawidłowo ująć zobowiązanie, odsetki i ewentualny podatek u źródła. Poniżej dostajesz gotowy schemat księgowań, listę dokumentów i terminy.
Czy pożyczka od wspólnika w sp. z o.o. podlega PCC?
Nie. Pożyczka udzielona spółce kapitałowej przez jej wspólnika jest zwolniona z PCC (art. 9 pkt 10 lit. i ustawy o PCC).
Podstawa prawna
- Ustawa o PCC – art. 1 ust. 3 (definicje zmian umowy spółki) i art. 9 pkt 10 lit. i – isap.sejm.gov.pl, zob. wprost: art. 1 ust. 3 i art. 9 pkt 10 lit. i.
Praktyka
- Brak PCC oznacza brak deklaracji PCC-3 i brak płatności 0,5%.
- PCC może wystąpić przy pożyczkach do spółek osobowych – to inna konstrukcja (nie dotyczy sp. z o.o.).
Jak ująć pożyczkę w księgach rachunkowych?
Ujmij wpływ środków na rachunek oraz zobowiązanie wobec wspólnika. Stosuj analitykę „wspólnik” dla kont rozrachunkowych.
Przykładowe księgowania (Polski plan kont – wariant najczęstszy)
| Krok | Zdarzenie | Wn | Ma |
|---|---|---|---|
| 1 | Wpływ pożyczki na rachunek | 131 „Rachunek bankowy” | 240 „Pozostałe rozrachunki” (analityka: wspólnik – pożyczka) |
| 2 | Naliczenie odsetek (miesięcznie) | 751 „Koszty finansowe” | 240 „Rozrachunki z tyt. odsetek” |
| 3 | Wypłata odsetek wspólnikowi (kwota brutto) | 240 „Rozrachunki z tyt. odsetek” | 131 „Rachunek bankowy” (netto) + 229/225 „Rozrachunki publicznoprawne” (WHT*) |
| 4 | Spłata kapitału pożyczki | 240 „Pozostałe rozrachunki” | 131 „Rachunek bankowy” |
* Konto dla WHT dobierz zgodnie z przyjętym planem (np. 229 lub 225).
Ujawnienia w sprawozdaniu finansowym
- W nocie o transakcjach z jednostkami powiązanymi pokaż warunki pożyczki, saldo i odsetki (UoR, m.in. art. 48) – isap.sejm.gov.pl.
Jak rozliczyć odsetki podatkowo w 2026?
Odsetki są kosztem podatkowym, ale limituje je art. 15c CIT (30% EBITDA lub 3 mln zł limitu bezpiecznego – stosujesz korzystniejsze).
Podstawa prawna
- Ustawa o CIT – art. 15c (koszty finansowania dłużnego) – isap.sejm.gov.pl.
Wskazówki praktyczne
- Odsetki naliczaj memoriałowo. Odsetki do momentu przyjęcia środka trwałego zwiększają koszt wytworzenia; po przyjęciu – koszt finansowy (UoR) – isap.sejm.gov.pl.
- Ustal harmonogram i rynkową marżę, aby nie naruszyć przepisów o cenach transferowych.
Czy trzeba pobrać podatek u źródła (WHT) od odsetek?
Tak, jeżeli płacisz odsetki nierezydentowi lub osobie fizycznej. Stawka i tryb zależą od statusu odbiorcy i umowy o UPO.
Stawki i podstawy
- Nierezydent – osoba prawna: co do zasady 20% (art. 21 ust. 1 pkt 1 CIT). Możliwa obniżka/zwolnienie z UPO po spełnieniu warunków (beneficial owner, certyfikat rezydencji) – isap.sejm.gov.pl, podatki.gov.pl.
- Osoba fizyczna (rezydent/nierezydent): zryczałtowany PIT 19% od odsetek (art. 30a ustawy o PIT) – isap.sejm.gov.pl.
Limity i procedury WHT
- Mechanizm „pay & refund” powyżej 2 mln zł rocznie na jednego odbiorcę dla odsetek/royalties/dywidend (CIT art. 26) – podatki.gov.pl (PDF).
Terminy i formularze (wybrane)
- WHT CIT – wpłata: do 7. dnia miesiąca po pobraniu (CIT art. 26 ust. 3) – KAS.
- CIT-10Z: do końca pierwszego miesiąca po roku podatkowym (art. 26a CIT) – gov.pl, formularz PDF.
- IFT-2R (dla osób prawnych – nierezydentów): co do zasady do 31 marca – podatki.gov.pl, wyjaśnienia.
- PIT-8AR (podatek 19% odsetek osób fizycznych): deklaracja roczna do końca stycznia; wpłata podatku co miesiąc do 20. dnia – podatki.gov.pl, KAS – terminy, PDF.
- IFT-1/IFT-1R (dla osób fizycznych – nierezydentów): co do zasady do końca lutego – gov.pl, PDF.
Jakie dokumenty i zgody są potrzebne?
Przygotuj umowę pożyczki, uchwały korporacyjne, materiały TP i dokumenty do WHT. Zadbaj o prawidłową reprezentację spółki.
Checklist dokumentacyjny
- Umowa pożyczki (kwota, okres, oprocentowanie, harmonogram, zabezpieczenia).
- Uchwała wspólników, jeśli kontrahentem jest członek władz (art. 15 §1 KSH) oraz pełnomocnik do umowy z członkiem zarządu (art. 210 §1 KSH) – isap.sejm.gov.pl.
- Certyfikat rezydencji + oświadczenia beneficial owner dla preferencji z UPO – podatki.gov.pl.
- Analiza rynkowości/TP lub „safe harbour”, jeśli spełniasz warunki – podatki.gov.pl, obwieszczenie 2025.
Kiedy powstaje obowiązek dokumentacji cen transferowych?
Gdy wartość kapitału pożyczki w roku przekroczy 10 mln zł względem podmiotu powiązanego. Wtedy sporządzasz lokalną dokumentację i składasz TPR.
Podstawa i wyjaśnienia
- Próg 10 mln zł dla transakcji finansowych (CIT/PIT – TP) – potwierdzają wyjaśnienia MF TPR (wyd. V, 09.2024) – podatki.gov.pl (PDF).
- „Safe harbour” dla pożyczek (upraszcza TP i TPR po spełnieniu warunków; marża publikowana w obwieszczeniu MF) – podatki.gov.pl.
Jak zaprezentować pożyczkę w sprawozdaniu finansowym?
W bilansie pokaż zobowiązanie długoterminowe/krótkoterminowe. W informacji dodatkowej ujawnij warunki, salda i odsetki wobec jednostek powiązanych.
Źródło
- Ustawa o rachunkowości (m.in. art. 48 – informacje dodatkowe) – isap.sejm.gov.pl.
Jak to wygląda w praktyce? Doświadczenie Progress Holding
Na podstawie obsługi ponad 300 spółek rocznie widzimy, że 4 na 10 klientów finansuje się pożyczkami od wspólników. Najwięcej błędów pojawia się przy WHT i TP.
Nasze dane: najczęstsze błędy
- Brak pełnomocnika z art. 210 KSH przy umowie z członkiem zarządu.
- Niepobrany WHT lub błędne terminy (7. dzień – CIT, 20. dzień – PIT).
- Brak certyfikatu rezydencji/beneficial owner przy stawce z UPO.
- Marża bez uzasadnienia rynkowości, brak weryfikacji limitu art. 15c CIT.
- Niedoszacowana wartość transakcji do progu 10 mln zł (TPR co roku do spłaty).
W Progress Holding przygotowujemy umowy, uchwały, analizy TP i prowadzimy księgi. Ustalamy prawidłowe schematy księgowań i formularze WHT/PIT.
Najczęściej zadawane pytania
Czy muszę wystawić fakturę do odsetek od pożyczki?
Nie. Odsetki nie wymagają faktury. Wystarczy wyciąg bankowy i noty/obliczenia odsetek. Dla WHT liczy się data wypłaty i dokumenty rezydencji – podatki.gov.pl.
Czy pożyczka od wspólnika może być nieoprocentowana?
Może, ale to ryzyko TP i potencjalnych sporów o nieodpłatne świadczenie. Bezpieczniej ustalić rynkowe oprocentowanie lub zastosować „safe harbour” – podatki.gov.pl.
Czy KSeF dotyczy pożyczek?
Nie. Umowa pożyczki i odsetki nie są fakturą. KSeF nie ma tu zastosowania.
Kiedy wpłacam podatek od odsetek dla osób fizycznych?
Jako płatnik PIT wpłacasz podatek do 20. dnia następnego miesiąca i rozliczasz go w PIT-8AR do końca stycznia – KAS, podatki.gov.pl.
Jakie są terminy IFT?
IFT-1/IFT-1R (osoby fizyczne – nierezydenci) do końca lutego; IFT-2R (osoby prawne – nierezydenci) zwykle do 31 marca – gov.pl, podatki.gov.pl.
Jak potwierdzić rynkowość oprocentowania?
Wybierz „safe harbour” (spełniając warunki) lub przygotuj analizę porównawczą. Marże ogłasza MF w obwieszczeniach – podatki.gov.pl.
Wniosek i wskazówka: Zadbaj o umowę, reprezentację z art. 210 KSH, rynkowe odsetki i właściwe rozliczenie PIT/CIT/WHT. To minimalizuje ryzyko i upraszcza księgowania. Potrzebujesz wsparcia? Skontaktuj się z Progress Holding: +48 603 232 418 lub office@progressholding.pl. Przygotujemy umowę, uchwały, księgowania i rozliczenia WHT/TPR.
