Ulga na złe długi w VAT pozwala wierzycielowi skorygować (obniżyć) podatek należny od faktury, za którą kontrahent nie zapłacił w ciągu 90 dni od terminu płatności. Korekty dokonujesz w JPK_V7 za okres, w którym upłynął 90. dzień — bez konieczności informowania dłużnika. Jednocześnie dłużnik ma obowiązek oddać odliczony VAT naliczony z mocy prawa. Podstawa prawna: art. 89a i 89b ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług.
Czym jest ulga na złe długi w VAT?
Ulga na złe długi to prawo czynnego podatnika VAT do obniżenia podstawy opodatkowania i podatku należnego, gdy kontrahent nie zapłacił za fakturę w ciągu 90 dni od terminu płatności. Nieściągalność wierzytelności uznaje się za uprawdopodobnioną po upływie tych 90 dni (art. 89a ust. 1a ustawy o VAT).
Jak działa mechanizm ulgi?
Wystawiłeś fakturę z VAT i odprowadzałeś podatek należny do urzędu skarbowego. Kontrahent nie zapłacił. Po 90 dniach od terminu płatności masz prawo skorygować deklarację i odzyskać ten VAT. Korekta działa jak „cofnięcie” sprzedaży w JPK_V7 — wpisujesz kwotę ze znakiem minus w polach sprzedaży za bieżący okres rozliczeniowy.
Ulga ma dwie strony. Wierzyciel (sprzedawca) może skorygować VAT należny — to jego prawo, nie obowiązek. Dłużnik (nabywca) musi skorygować VAT naliczony — to jego obowiązek z mocy prawa, niezależnie od działań wierzyciela (art. 89b ust. 1 ustawy o VAT).
Kto może skorzystać z ulgi?
Z ulgi na złe długi może skorzystać wyłącznie czynny podatnik VAT zarejestrowany w Polsce, który dokonał dostawy towarów lub świadczenia usług na terytorium kraju. Ulga nie przysługuje przy transakcjach wewnątrzwspólnotowych, eksporcie ani przy fakturach wewnętrznych (np. import usług).
Jakie warunki musi spełnić wierzyciel?
Wierzyciel musi spełnić łącznie trzy warunki: być czynnym podatnikiem VAT na dzień poprzedzający złożenie deklaracji z korektą, od daty wystawienia faktury nie mogą upłynąć 3 lata (licząc od końca roku wystawienia), a wierzytelność nie może być uregulowana ani zbyta do dnia złożenia deklaracji (art. 89a ust. 2–3 ustawy o VAT).
Pełna lista warunków
| Warunek | Opis | Podstawa prawna |
|---|---|---|
| Uprawdopodobnienie nieściągalności | 90 dni od terminu płatności bez zapłaty ani zbycia wierzytelności w jakiejkolwiek formie | art. 89a ust. 1a |
| Status wierzyciela | Czynny podatnik VAT na dzień poprzedzający złożenie deklaracji z korektą | art. 89a ust. 2 pkt 3a |
| Status dłużnika (transakcja B2B) | Dłużnik był czynnym podatnikiem VAT w momencie dostawy/usługi i na dzień korekty, nie jest w upadłości, restrukturyzacji ani likwidacji | art. 89a ust. 2 pkt 1 i 3b |
| Termin graniczny | 3 lata od końca roku, w którym wystawiono fakturę | art. 89a ust. 2 pkt 5 |
| Wierzytelność nie uregulowana | Do dnia złożenia deklaracji wierzytelność nie została zapłacona ani zbyta | art. 89a ust. 3 |
Z naszego doświadczenia w Progress Holding wynika, że przedsiębiorcy najczęściej tracą prawo do ulgi, bo nie pilnują terminu 3-letniego. Faktura z marca 2024 roku? Termin mija 31 grudnia 2027. Po tej dacie — przepadło bezpowrotnie.
Ulga wobec konsumentów i podatników zwolnionych z VAT
Od 1 października 2021 roku (nowelizacja SLIM VAT 2, Dz. U. z 2021 r. poz. 1626) ulga na złe długi przysługuje również przy sprzedaży na rzecz osób niebędących czynnymi podatnikami VAT — konsumentów i podatników zwolnionych. Warunki są jednak surowsze (art. 89a ust. 2a ustawy o VAT):
- Wierzytelność potwierdzona prawomocnym orzeczeniem sądu i skierowana na drogę postępowania egzekucyjnego, lub
- Wierzytelność wpisana do rejestru długów prowadzonego na poziomie krajowym (np. BIG InfoMonitor, KRD, ERIF), lub
- Wobec dłużnika ogłoszono upadłość konsumencką.
W praktyce naszych klientów w Progress Holding najczęściej widzimy ścieżkę przez wpis do rejestru BIG. Jest szybsza i tańsza niż postępowanie sądowe. Wymaga wcześniejszego wezwania do zapłaty z 30-dniowym terminem (ustawa o udostępnianiu informacji gospodarczych).
Kiedy dokładnie powstaje prawo do korekty VAT?
Prawo do korekty powstaje w rozliczeniu za okres, w którym upłynął 90. dzień od terminu płatności wskazanego na fakturze lub w umowie. Korekta jest „bieżąca” — ujmujesz ją w JPK_V7 za ten okres, a nie wstecznie za miesiąc wystawienia faktury.
Przykład obliczenia terminu 90 dni
Wystawiłeś fakturę 10 stycznia 2026 z terminem płatności 24 stycznia 2026. Kontrahent nie zapłacił. 90. dzień od terminu płatności to 24 kwietnia 2026. Rozliczasz VAT miesięcznie — korekta trafia do JPK_V7M za kwiecień 2026. Rozliczasz kwartalnie — do JPK_V7K za II kwartał 2026.
Co jeśli przegapisz właściwy okres?
Jeśli nie ujmiesz korekty w deklaracji za okres, w którym upłynął 90. dzień — nie tracisz prawa do ulgi. Musisz jednak złożyć korektę deklaracji JPK_V7 za tamten okres (nie za bieżący). Interpretacja KIS z 2025 roku (sygn. 0114-KDIP1-3.4012.425.2025.2.ISK) potwierdziła, że korekta deklaracji wstecz jest prawidłowa — o ile nie upłynął 3-letni termin.
Korekta częściowa
Kontrahent zapłacił część faktury? Korygować możesz wyłącznie VAT przypadający na niezapłaconą część. Nie musisz czekać, aż cała faktura zostanie nieuregulowana. Ulga działa proporcjonalnie do kwoty pozostałej do zapłaty.
Jakie obowiązki ma dłużnik przy uldze na złe długi?
Dłużnik, który nie zapłacił za fakturę w ciągu 90 dni od terminu płatności, ma obowiązek skorygować (zmniejszyć) odliczony podatek VAT naliczony w rozliczeniu za okres, w którym upłynął 90. dzień (art. 89b ust. 1 ustawy o VAT). Ten obowiązek jest automatyczny — nie zależy od tego, czy wierzyciel skorzystał z ulgi.
Kiedy dłużnik unika korekty?
Dłużnik nie musi korygować VAT naliczonego, jeśli ureguluje należność najpóźniej w ostatnim dniu okresu rozliczeniowego, w którym upłynął 90. dzień od terminu płatności. Przykład: termin płatności 15 stycznia 2026, 90. dzień to 15 kwietnia 2026. Jeśli dłużnik zapłaci do 30 kwietnia (ostatni dzień miesiąca) — korekta nie jest konieczna.
Co gdy dłużnik zapłaci po korekcie?
Jeśli dłużnik ureguluje należność po dokonaniu korekty, ma prawo ponownie zwiększyć VAT naliczony w rozliczeniu za okres zapłaty (art. 89b ust. 4 ustawy o VAT). Analogicznie wierzyciel — po otrzymaniu zapłaty musi zwiększyć VAT należny (art. 89a ust. 4). To tzw. „odwrócenie ulgi” — obie strony wracają do stanu sprzed korekty.
W praktyce naszych klientów w Progress Holding najczęściej widzimy opóźnienia płatności rzędu 4–6 miesięcy. To oznacza dwie korekty: jedną po 90 dniach, drugą po otrzymaniu zapłaty. Dodatkowa praca księgowa, ale w międzyczasie firma odzyskuje płynność.
Jak wykazać ulgę na złe długi w JPK_V7?
Korektę z tytułu ulgi na złe długi wykazujesz w pliku JPK_V7 (część ewidencyjna i deklaracyjna) za bieżący okres rozliczeniowy. Wierzyciel wpisuje kwoty ze znakiem minus po stronie sprzedaży. Dłużnik koryguje pola K_46 i K_47 w części ewidencyjnej. Od wejścia w życie JPK_V7 nie składasz już osobnego zawiadomienia VAT-ZD.
Korekta u wierzyciela — krok po kroku
- Zaznacz pole KorektaPodstawyOpodt (wartość „1″) — powołujesz się na art. 89a ust. 1 ustawy o VAT.
- W części ewidencyjnej wpisz fakturę ze znakiem minus w polach odpowiednich dla stawki VAT (K_15–K_20). Podaj kwotę netto (podstawę opodatkowania) i kwotę VAT.
- Podaj termin płatności faktury — od stycznia 2022 roku jest to obowiązkowy element w JPK_V7. Urząd weryfikuje na tej podstawie, czy upłynęło 90 dni.
- W części deklaracyjnej wartości trafią odpowiednio do pól P_15–P_20 (ze znakiem minus), obniżając VAT należny za dany okres.
- Ewidencjonuj pojedynczo — każda faktura objęta ulgą musi być wykazana osobno z pełnymi danymi identyfikacyjnymi.
Korekta u dłużnika — krok po kroku
- Zaznacz pole KorektaPodstawyOpodt (wartość „1″) — na mocy art. 89b ust. 1 ustawy o VAT.
- Kwoty korekty wpisz wyłącznie w pola K_46 i K_47 w części ewidencyjnej — nie w standardowe pola zakupów.
- Efekt: korekta zmniejsza VAT naliczony, co oznacza wyższy VAT do zapłaty w danym okresie.
„Odwrócenie” ulgi po otrzymaniu zapłaty
Gdy kontrahent w końcu zapłaci — wierzyciel zaznacza pole KorektaPodstawyOpodt z powołaniem na art. 89a ust. 4 i wpisuje kwoty ze znakiem plus po stronie sprzedaży. Dłużnik robi analogiczną korektę in plus po stronie zakupów. Obie strony wracają do pierwotnego rozliczenia. Korekta zwrotna dotyczy okresu, w którym należność została uregulowana — nie okresu pierwotnej ulgi.
Ile pieniędzy można odzyskać dzięki uldze na złe długi?
Odzyskujesz dokładnie tyle VAT, ile wykazałeś na niezapłaconej fakturze — 23%, 8% lub 5% wartości netto, w zależności od stawki. Przy fakturze na 100 000 zł netto ze stawką 23% odzyskujesz 23 000 zł podatku należnego.
Tabela: ile odzyskasz przy różnych kwotach faktur
| Kwota netto faktury | Stawka VAT | VAT do odzyskania |
|---|---|---|
| 10 000 zł | 23% | 2 300 zł |
| 50 000 zł | 23% | 11 500 zł |
| 100 000 zł | 23% | 23 000 zł |
| 250 000 zł | 23% | 57 500 zł |
| 50 000 zł | 8% | 4 000 zł |
| 100 000 zł | 8% | 8 000 zł |
Ulga nie ma minimalnego progu kwotowego. Faktura na 500 zł brutto z VAT 93,50 zł też kwalifikuje się do korekty. Przy kilkudziesięciu niezapłaconych drobnych fakturach rocznie łączna kwota odzyskanego VAT może sięgnąć kilkunastu tysięcy złotych. Przeprowadziliśmy setki takich korekt w Progress Holding i wiemy, że firmy najczęściej pomijają właśnie te małe kwoty.
Jak odzyskać VAT od faktury niezapłaconej przez konsumenta?
Korekta VAT przy sprzedaży na rzecz konsumenta lub podatnika zwolnionego wymaga spełnienia jednego z trzech dodatkowych warunków: prawomocnego orzeczenia sądu + egzekucji, wpisu do rejestru długów (BIG) lub ogłoszenia upadłości konsumenckiej dłużnika (art. 89a ust. 2a ustawy o VAT).
Najszybsza ścieżka: rejestr BIG
- Wyślij wezwanie do zapłaty — listem poleconym lub mailem z potwierdzeniem odbioru. Zachowaj dowód wysyłki.
- Odczekaj 30 dni od doręczenia wezwania (warunek ustawy o udostępnianiu informacji gospodarczych).
- Wpisz dług do rejestru BIG (BIG InfoMonitor, KRD lub ERIF) — wpis jest odpłatny, ale znacznie tańszy niż postępowanie sądowe.
- Dokonaj korekty VAT w JPK_V7 za okres, w którym wpis do rejestru stał się skuteczny i upłynęło 90 dni od terminu płatności.
Ścieżka sądowa
Przy większych kwotach lub gdy chcesz jednocześnie wyegzekwować należność — złóż pozew o zapłatę. Przy fakturach do 75 000 zł rozważ elektroniczne postępowanie upominawcze (EPU). Po uzyskaniu prawomocnego nakazu zapłaty i skierowaniu sprawy do komornika — spełniasz warunek z art. 89a ust. 2a pkt 1. Obie ścieżki możesz stosować jednocześnie.
Czy ulga na złe długi dotyczy też PIT i CIT?
Tak. Od 2020 roku funkcjonuje analogiczna ulga na złe długi w podatkach dochodowych. Wierzyciel zmniejsza podstawę opodatkowania o kwotę netto z niezapłaconej faktury po 90 dniach. Dłużnik zwiększa swoją podstawę opodatkowania o tę samą kwotę (art. 26i ustawy o PIT, art. 18f ustawy o CIT).
Jak rozliczyć ulgę w PIT i CIT?
W CIT ulgę wykazujesz w zeznaniu CIT-8 (część E.5) z obowiązkowym załącznikiem CIT/WZ. W PIT — odpowiednio w zeznaniu PIT-36 lub PIT-36L z załącznikiem PIT/WZ. Termin 90 dni i 3-letni limit liczysz identycznie jak w VAT. Ulgę w VAT i PIT/CIT możesz stosować niezależnie od siebie — jedna nie wyklucza drugiej.
Progress Holding świadczy usługę sporządzania i korekty deklaracji VAT/CIT. Jeśli masz przeterminowane wierzytelności i chcesz odzyskać zarówno VAT, jak i nadpłacony podatek dochodowy — przygotujemy komplet korekt w jednym procesie.
Nasze dane: najczęstsze błędy przy uldze na złe długi
Na podstawie obsługi księgowej ponad 500 firm w Progress Holding — w tym regularnego monitoringu przeterminowanych wierzytelności — zidentyfikowaliśmy pięć błędów, przez które przedsiębiorcy tracą realne pieniądze.
Błąd 1: Przekroczenie 3-letniego terminu na korektę
28% klientów, którzy trafiają do nas z zaległościami, ma na koncie faktury przeterminowane ponad 3 lata od końca roku wystawienia. W tych przypadkach ulga na złe długi już nie przysługuje. Prowadź ewidencję przeterminowanych należności i monitoruj terminy — nie odkładaj korekty na później.
Błąd 2: Brak weryfikacji statusu VAT dłużnika
Przed złożeniem korekty sprawdź w wykazie podatników VAT (podatki.gov.pl), czy dłużnik jest nadal czynnym podatnikiem VAT i nie jest w upadłości, restrukturyzacji ani likwidacji. Wydruk z dnia poprzedzającego złożenie deklaracji to wymagany dowód. Ok. 15% nowych klientów nie ma tego dokumentu w aktach, co naraża ich na zakwestionowanie korekty przy kontroli.
Błąd 3: Korekta w niewłaściwym okresie JPK_V7
Korekta powinna trafić do JPK_V7 za okres, w którym upłynął 90. dzień od terminu płatności. Jeśli przegapisz ten okres — musisz złożyć korektę deklaracji wstecznie, a nie ujmować ulgę „na bieżąco” w późniejszym miesiącu. Błędne przypisanie okresu generuje pytania od organu podatkowego i wydłuża rozliczenie.
Błąd 4: Brak „odwrócenia” ulgi po zapłacie przez dłużnika
Jeśli kontrahent w końcu zapłaci — musisz zwiększyć VAT należny w okresie otrzymania zapłaty (art. 89a ust. 4). Pominięcie tego obowiązku to zaniżenie VAT ze wszystkimi konsekwencjami. W Progress Holding monitorujemy wpłaty automatycznie i generujemy korekty zwrotne od razu po ich zaksięgowaniu — żaden klient nie zapomni o „odwróceniu”.
Błąd 5: Pomijanie drobnych faktur i brak systemowego monitoringu
Firmy z setkami wystawianych faktur miesięcznie tracą tysiące złotych rocznie, bo nie monitorują przeterminowanych należności w sposób systematyczny. Dedykowany raport wiekowania należności z progiem 90-dniowym to minimum, jakie powinno funkcjonować w każdym dziale księgowości. Nasz system automatycznie flaguje faktury kwalifikujące się do ulgi.
Czy wierzyciel musi informować dłużnika o skorzystaniu z ulgi?
Nie. Od wejścia w życie JPK_V7 wierzyciel nie ma obowiązku zawiadamiania dłużnika o dokonaniu korekty z tytułu ulgi na złe długi. Obowiązek korekty po stronie dłużnika powstaje automatycznie po upływie 90 dni — niezależnie od tego, czy wierzyciel podjął jakiekolwiek działanie.
W JPK_V7 wierzyciel podaje termin płatności faktury. Organ podatkowy wykorzystuje tę informację do weryfikacji krzyżowej — sprawdza, czy dłużnik dokonał obowiązkowej korekty po swojej stronie. To jedna z najskuteczniejszych metod kontroli KAS.
Najczęściej zadawane pytania
Czy mogę skorzystać z ulgi na złe długi, jeśli dłużnik jest w upadłości?
Nie — jeśli na dzień poprzedzający złożenie deklaracji dłużnik jest w trakcie postępowania upadłościowego, restrukturyzacyjnego lub likwidacji, ulga w standardowym trybie nie przysługuje (art. 89a ust. 2 pkt 3b ustawy o VAT). Wyjątek: upadłość konsumencka — wtedy korekta jest możliwa na podstawie art. 89a ust. 2a pkt 3.
Ile czasu mam na dokonanie korekty?
Masz 3 lata od końca roku, w którym wystawiono fakturę. Faktura z marca 2024 → termin upływa 31 grudnia 2027. Korekta powinna dotyczyć okresu, w którym upłynął 90. dzień od terminu płatności. Jeśli przegapisz ten okres — składasz korektę deklaracji wstecznie, ale nadal w ramach 3-letniego limitu.
Czy muszę wysłać wezwanie do zapłaty, żeby skorzystać z ulgi?
Nie. Przepisy nie wymagają wezwania do zapłaty jako warunku ulgi wobec czynnych podatników VAT (transakcje B2B). Wezwanie jest natomiast niezbędne przy uldze wobec konsumentów — wpis do rejestru BIG wymaga uprzedniego wezwania z 30-dniowym terminem. Niezależnie od przepisów, dokumentowanie prób windykacji to dobra praktyka na wypadek kontroli.
Czy ulga dotyczy faktur zaliczkowych?
Tak. Ulga obejmuje każdą wierzytelność wynikającą z faktury VAT dokumentującej dostawę towarów lub świadczenie usług na terytorium kraju — w tym faktury zaliczkowe. Nie dotyczy natomiast dokumentów wewnętrznych (np. importu usług) ani not księgowych.
Co się stanie, jeśli dłużnik nie skoryguje VAT naliczonego?
Organ podatkowy identyfikuje brak korekty na podstawie weryfikacji krzyżowej danych z JPK_V7 wierzyciela i dłużnika. Dłużnik, który nie oddał odliczonego VAT w terminie, zaniża zobowiązanie podatkowe — grożą mu odsetki za zwłokę i sankcje z Ordynacji podatkowej oraz Kodeksu karnego skarbowego.
Czy mogę skorygować tylko część niezapłaconej faktury?
Tak. Jeśli kontrahent zapłacił część należności, korygować możesz wyłącznie VAT przypadający na niezapłaconą część (art. 89a ust. 1 ustawy o VAT). Dłużnik analogicznie koryguje VAT naliczony tylko od nieuregulowanej części.
Jak skutecznie odzyskać podatek od niezapłaconej faktury?
Ulga na złe długi w VAT to realne narzędzie poprawy płynności finansowej — pozwala odzyskać podatek, który odprowadzałeś do urzędu skarbowego, choć sam nie otrzymałeś zapłaty od kontrahenta. Monitoruj przeterminowane wierzytelności co miesiąc. Sprawdzaj status VAT dłużników na podatki.gov.pl przed każdą korektą i zachowuj wydruk w dokumentacji. Korekty ujmuj w JPK_V7 za właściwy okres, a po otrzymaniu zapłaty — nie zapomnij o „odwróceniu” ulgi.
Jeśli sprzedajesz konsumentom — rozważ wpis do rejestru BIG jako szybką ścieżkę do odzyskania VAT bez konieczności postępowania sądowego. Nie pomijaj drobnych faktur — brak progu kwotowego oznacza, że każda niezapłacona faktura to Twoje pieniądze zamrożone w urzędzie skarbowym.
Potrzebujesz pomocy w rozliczeniu ulgi na złe długi, monitoringu przeterminowanych wierzytelności lub korekcie JPK_V7? Skontaktuj się z nami w Progress Holding pod numerem +48 603 232 418 lub mailowo office@progressholding.pl. Przeanalizujemy Twoje należności, przygotujemy korekty w VAT i CIT oraz zadbamy o terminowe odzyskanie podatku.
